Een nieuw leven beginnen aan de andere kant van de oceaan. Voor duizenden Nederlanders was het na de Tweede Wereldoorlog geen verre droom, maar een serieuze keuze. Canada werd in de jaren na 1945 een geliefde bestemming voor Nederlandse emigranten. Maar waarom verlieten zoveel mensen hun vertrouwde omgeving, familie en vaderland om duizenden kilometers verderop opnieuw te beginnen? De redenen waren uiteenlopend, maar kwamen uiteindelijk samen in één verlangen: een betere toekomst.
Een Nederland dat opnieuw moest beginnen
Om te begrijpen waarom zoveel Nederlanders naar Canada vertrokken, moeten we terug naar de periode vlak na de Tweede Wereldoorlog. Nederland kwam zwaar gehavend uit de oorlog. Steden waren verwoest, bruggen en spoorwegen beschadigd en grote delen van het land hadden te maken met armoede en woningnood. Vooral de Hongerwinter van 1944-1945 had diepe sporen achtergelaten. Hoewel de bevrijding in 1945 voor opluchting zorgde, was het leven niet meteen weer zoals voorheen. Er was een groot tekort aan woningen, voedsel en werkgelegenheid. Tegelijkertijd groeide de Nederlandse bevolking snel. Vooral op het platteland was de druk groot. Gezinnen kregen steeds meer kinderen, terwijl er niet genoeg grond en werk beschikbaar waren om iedereen een toekomst te bieden. Voor veel mensen leek emigreren daarom een verstandige oplossing. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor hun kinderen. In landen als Australië, Nieuw-Zeeland, de Verenigde Staten en Canada lagen volgens velen betere mogelijkheden.
Canada bood kansen en ruimte
Canada had in die periode precies datgene waar veel Nederlanders naar op zoek waren: ruimte, werk en mogelijkheden om een (nieuw) bestaan op te bouwen. Het land was uitgestrekt, beschikte over veel landbouwgrond en had behoefte aan nieuwe inwoners om de economie verder te ontwikkelen. Ook de Canadese overheid stimuleerde de komst van Europese immigranten. Na de oorlog wilde Canada de bevolking laten groeien en de landbouw en industrie versterken. In 1947 maakten Nederland en Canada afspraken om Nederlandse boerengezinnen te helpen bij hun emigratie. Vooral boeren zagen Canada dus als een kans. In Nederland was landbouwgrond schaars en werden bedrijven vaak verdeeld over meerdere kinderen. In Canada konden boeren op grotere stukken grond aan de slag.
Dat betekende niet dat het leven daar eenvoudig zou zijn. Het werk was zwaar, het klimaat verschilde behoorlijk van dat in Nederland en veel emigranten moesten helemaal opnieuw beginnen. Toch woog de mogelijkheid van een eigen toekomst voor velen zwaarder dan de onzekerheid. Tussen 1947 en 1954 kwamen ongeveer 94.000 Nederlanders via een speciaal hervestigingsprogramma naar Canada. Een groot deel van hen had een agrarische achtergrond.
De Canadese bevrijding
Er was nog een bijzondere reden waarom Canada zo’n aantrekkelijke bestemming was: de band die tijdens de bevrijding was ontstaan. Canadese militairen speelden een belangrijke rol bij de bevrijding van grote delen van Nederland. In verschillende plaatsen werden zij met grote dankbaarheid ontvangen. De herinnering aan deze soldaten bleef bij veel Nederlanders bestaan en zorgde voor een positief beeld van Canada. Sommige Nederlandse vrouwen werden verliefd op Canadese militairen en besloten hun geliefde naar Canada te volgen. Deze vrouwen worden ook wel ‘Canadese oorlogsbruiden’ genoemd. Zij vormden een bijzondere groep binnen de emigratiegeschiedenis. Daarnaast vertrokken veel mensen naar Canada omdat familieleden, vrienden of bekenden er al woonden. Zij vertelden over hun ervaringen, de kansen op werk en de mogelijkheden om een eigen woning te krijgen. Zulke verhalen maakten de stap voor anderen een stuk minder groot.
Geen makkelijke start
Toch was emigreren bepaald geen eenvoudig avontuur. Veel Nederlanders moesten afscheid nemen van hun ouders, broers, zussen en vrienden. Contact onderhouden was lastig, want even op bezoek gaan zat er niet in. Een brief deed er soms weken over en telefoongesprekken waren kostbaar. Eenmaal aangekomen moesten emigranten wennen aan een andere taal, cultuur en manier van leven. Vooral op het platteland was het werk zwaar. Sommige gezinnen kwamen terecht in eenvoudige woningen en moesten hun boerderij met weinig middelen opbouwen.
Gelukkig konden veel nieuwkomers rekenen op hulp van Nederlandse gemeenschappen, kerken en andere organisaties. Deze boden ondersteuning bij het vinden van werk en huisvesting. Ook ontstonden er Nederlandse verenigingen, scholen en kerkgemeenschappen. Daardoor konden emigranten een stukje van hun vertrouwde cultuur behouden, terwijl ze tegelijkertijd een nieuw leven opbouwden.
De Nederlandse invloed leeft voort
De grote emigratiegolf nam vanaf de jaren zestig geleidelijk af. Toch was de Nederlandse aanwezigheid in Canada inmiddels stevig gevestigd. Tussen 1947 en 1970 emigreerden meer dan 150.000 Nederlanders naar Canada. Tegenwoordig wonen er ruim een miljoen Canadezen met Nederlandse wortels. Dat is nog altijd zichtbaar. Nederlandse familienamen, traditionele feestdagen, kerken en verenigingen herinneren aan de mensen die ooit de oversteek maakten. Ook de band tussen Nederland en Canada bleef bijzonder sterk.
