In Zwolle ligt een bijzondere begraafplaats: de Chinese begraafplaats, onderdeel van Begraafplaats Kranenburg. Deze begraafplaats is een van de weinige in Nederland die volgens de principes van Feng Shui is ingericht. Volgens de Chinese Ouderenvereniging ‘Het Zonnetje’ trekt deze plek Chinezen uit heel Europa die hier begraven willen worden. De begraafplaats heeft een eigen crematorium, galerijgraven en verschillende gedeeltes, waaronder een Chinees en een islamitisch deel. De locatie ligt pal naast de A28, waardoor veel mensen hem misschien wel eens zijn gepasseerd.
Om te begrijpen wat een Chinese begraafplaats precies is, moeten we kijken naar de rituelen en tradities rondom een traditionele Chinese uitvaart. Hoewel moderne gezinnen deze rituelen vaak aanpassen, zijn er specifieke gebruiken die diep geworteld zijn in de Chinese cultuur. Deze gebruiken hangen af van de persoon, geloofsovertuiging, manier van overlijden, leeftijd en de tijd waarin we leven.
Bij een overlijden in de Chinese gemeenschap draait alles om het helpen van de twee zielen van de overledene: de hun-ziel en de po-ziel. De hun-ziel keert terug naar het westelijke paradijs, terwijl de po-ziel nog even in het lichaam blijft. Nabestaanden bedekken alle lichaamsopeningen met jade, zodat de po-ziel langer in het lichaam blijft. Dit geeft familieleden meer tijd om offers te brengen, zoals eten, geld en kleding, zodat de ziel in vrede kan vertrekken en niet achterblijft in de wereld van de levenden.
Na het verlaten van het lichaam maakt de ziel een reis van zeven dagen, langs zeven hemelen, zeven hellen en zeven poorten, op weg naar complete harmonie. Tijdens deze reis moeten offers worden gebracht om de ziel te beschermen en geluk te brengen. Net voor de uitvaart vindt een vuurdienst plaats, waar deze offers worden aangeboden.
Het vereren van voorouders is een cruciaal onderdeel van de Chinese cultuur. Thuis wordt vaak wierook gebrand en is er een altaar ingericht met een foto van de overledene en een lijst van namen van overleden familieleden. Chinezen geloven in de invloed van voorouders op het leven van de levenden, waardoor het vereren ervan essentieel is.
Een uitvaart wordt niet alleen door de familie geregeld, maar ook begeleid door een geestelijk leider, zoals een priester, monnik of Feng Shui-meester. Deze leider adviseert over de tijd en plaats van de dienst en soms zelfs over de ligging van het graf. Samen met de nabestaanden wast de leider het lichaam met bronwater en kleedt het aan met zeven lagen kleding. Dit aankleden wordt meestal gedaan door de oudste zoon of, als de overledene een vrouw is, door vrouwelijke familieleden. Een bijzonder gebruik is dat familieleden zich omdraaien wanneer de kist wordt gesloten, om te voorkomen dat hun ziel ook in de kist wordt opgesloten.
De dag voor de uitvaart kookt de familie het lievelingseten van de overledene. Alle lampen in huis worden aangezet, zodat de ziel afscheid kan nemen. Bloemen en hun kleuren spelen een belangrijke rol, evenals het verbranden van speciaal papier tijdens de ceremonie. Op de dag van de uitvaart ontvangt iedereen een rode envelop met een snoepje voor geluk, een muntje als vergoeding voor de reiskosten en een rood draadje als teken van rouw. Tijdens het zakken van de kist wordt vuurwerk afgestoken om slechte geesten te verjagen, en paraplu’s zijn verboden, omdat de ziel zich hieronder zou kunnen verstoppen.
Feng Shui, letterlijk vertaald als ‘wind en water’, is een eeuwenoude Chinese filosofie die streeft naar harmonie tussen mensen en hun omgeving. Het draait om energiestromen, chi, die in balans moeten zijn voor welzijn, geluk en evenwicht. Op de Chinese begraafplaats in Zwolle is dit principe toegepast: de graven zijn in een halve cirkel geplaatst op lage terrassen, uitkijkend over water, met een gunstige ligging ten opzichte van de zon.
Een opvallend detail is dat sommige grafstenen gouden letters hebben en andere rode letters. De gouden letters zijn voor overledenen, terwijl de rode letters aangeven dat de persoon nog leeft. Het is gebruikelijk om al tijdens het leven een grafmonument te plaatsen en een plek uit te zoeken.
De Chinese begraafplaats in Zwolle is in 2016 geopend en in 2020 uitgebreid. Er is ruimte voor zo’n 450 graven, en de begraafplaats trekt Chinezen uit heel Europa. Het is een bijzonder stukje Nederland, waar traditie, cultuur en Feng Shui samenkomen.
