Maatschappij
Midden in het centrum van Schijndel staat een opvallend gebouw: de Glazen Boerderij. Dit multifunctionele complex, volledig gemaakt van glas, is niet alleen architectonisch opvallend, maar ook een symbool van de verbinding tussen verleden en heden. Ontworpen door de wereldberoemde architect Winy Maas, is de Glazen Boerderij een verzamelgebouw met winkels, kantoren en een architectenbureau. Maar hoe is dit unieke gebouw ontstaan, en wat maakt het zo bijzonder?
Het verhaal van de Glazen Boerderij begint zo’n 40 jaar geleden, toen Winy Maas, toen nog woonachtig in Schijndel, een brief schreef aan de burgemeester. Hij wees op het ‘lege gat’ op de Grote Markt, omringd door het gemeentehuis en de kerk, en pleitte voor een betekenisvolle invulling. Jaren later, tijdens een raadsvergadering, werd zijn oude brief opnieuw opgediept. Ondertussen was Maas uitgegroeid tot een gerenommeerd architect, maar zijn band met Schijndel bleef. Hij besloot het project op zich te nemen, ondanks dat het relatief klein was voor zijn internationale faam.
De gemeente en de betrokken ondernemers zagen het als een eer om met Maas samen te werken. Zo ontstond het plan voor een gebouw dat niet alleen functioneel, maar ook iconisch zou zijn.
Maas liet zich inspireren door de traditionele boerderijen van Schijndel. Hij en zijn team fotografeerden maar liefst 250 boerderijen en selecteerden daaruit acht die als basis dienden voor het ontwerp. Elementen als bakstenen, dakpannen, riet, gevels, bloemen en deuren werden samengevoegd tot één geïdealiseerde boerderij. Vervolgens werd dit ontwerp 1,8 keer vergroot, waardoor alles, van de heg tot de melkbussen, proportioneel groter werd. Zelfs de picknickbank voor de boerderij kreeg deze schaalvergroting.
De keuze voor glas was bewust: het gebouw moest transparant zijn, maar niet letterlijk doorzichtig. Door middel van een speciale techniek werden foto’s van de boerderijen op het glas geprint en gebakken, zodat ze permanent en weerbestendig werden. Het resultaat? Een gebouw dat van een afstand lijkt op steen, maar bij nadere inspectie bijna een optische illusie blijkt.
De Glazen Boerderij bestaat uit bijna duizend unieke glasplaten, elk voorzien van een eigen nummer en een specifieke foto. De platen zijn zo ontworpen dat je door het gebouw heen lijkt te kijken: aan de ene kant zie je een stalraampje, aan de andere kant een hooideur of een bles van een paard. Deze illusie wordt versterkt door de gradaties in de prints. Bij de horeca zijn de afbeeldingen bijvoorbeeld minder sterk, zodat je de contouren van stenen nog kunt zien, terwijl bij de winkels de prints juist helderder zijn.
Een bijzonder detail zijn de ‘wenkbrauwen’ boven de ramen. Maas bedacht deze waarschijnlijk ter plekke tijdens een welstandscommissie, toen bleek dat het gebouw geen goot had. De wenkbrauwen zorgen ervoor dat regenwater niet direct naar beneden valt, maar langs de gevel loopt.
Het ontwerp bracht uitdagingen met zich mee. Zo moest het gebouw voldoen aan dezelfde isolatienormen als een traditioneel gebouw. Dit werd opgelost door aan de binnenzijde isolerende panelen aan te brengen en de fotoprints te gebruiken als een soort zonwering. Ook het onderhoud is een precisieklus: elke maand wordt het gebouw gewassen, en als een glasplaat kapot gaat, wordt deze op maat gemaakt en vervangen.
De Glazen Boerderij is niet alleen een architectonisch stukje vakwerk, maar ook een technologische prestatie. Speciaal voor dit project werd een grote printer gebouwd om de glasplaten te voorzien van hun unieke afbeeldingen.
Net als de Eiffeltoren, die in het begin veel kritiek kreeg maar nu niet meer weg te denken is uit Parijs, is de Glazen Boerderij uitgegroeid tot een icoon voor Schijndel. Wat begon als een ‘gat’ op de Grote Markt, is nu een trots en herkenbaar gebouw midden in het Brabantse dorp. Het toont aan dat architectuur niet alleen functioneel hoeft te zijn, maar ook een verhaal kan vertellen. In dit geval het verhaal van de Brabantse boerderij, vertaald naar de 21e eeuw.
